Thế hệ chúng tôi sống cùng với những tác phẩm văn học Nga. Thời ấy có những dịch giả uyên bác tuyệt vời như Cao Xuân Hạo, Phạm Mạnh Hùng, Đoàn Tử Huyến, Thuý Toàn… Chính họ đã đưa chúng tôi đến với đất nước Nga mênh mông và con người Nga hồn hậu. Những tác phẩm Nga đã giúp chúng tôi đi qua nghèo khó mà tâm hồn không hề khô cằn. Nhớ một thời tuổi trẻ mơ mộng và trong ngần như thế.

Aimatop là một trong những nhà văn yêu thích nhất của mình thời trẻ. Giamilia, Cây phong non trùm khăn đỏ, Con tàu trắng, Người thầy đầu tiên… đã đưa mình đến với vùng thảo nguyên xa xôi, những tâm hồn lồng lộng khát khao, những câu chuyện mang nỗi buồn da diết nhưng không nguôi lòng yêu tin vào con người…

” Đã bao lần tôi từ những chốn xa xôi trở về Kurkurêu, và bao lần tôi cũng nghĩ thầm với một nỗi buồn da diết: “Ta sắp được thấy chúng chưa, hai cây phong sinh đôi ấy? Mong sao chóng trở về làng, chóng lên đồi mà đến với hai cây phong! Rồi sau đó cứ đứng dưới gốc cây để nghe mãi tiếng lá reo cho đến khi say sưa ngây ngất”.

Trong làng tôi không thiếu gì các loại cây, nhưng hai cây phong này khác hẳn: chúng có tiếng nói riêng và hẳn phải có một tâm hồn riêng, một tâm hồn chan chứa những lời ca êm dịu. Dù ta có tới đây vào lúc nào, ban ngày hay ban đêm, chúng cũng vẫn nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau. Có khi tưởng chừng như một làn sóng thuỷ triều dâng lên vỗ vào bãi cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm tha thiết nồng thắm chuyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có khi hai cây phong bỗng im bặt một thoáng, rồi khắp lá cành lại cất tiếng thở dài một lượt như thương tiếc người nào. Và khi mây đen kéo đến cùng với bão giông, xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực.
Về sau, khi nhiều năm đã qua, tôi mới hiểu được điều bí ẩn của hai cây phong. Chẳng qua chúng đứng trên đồi cao lộng gió nên đáp lại bất kì chuyển động khe khẽ nào của không khí, mỗi chiếc lá nhỏ đều nhạy bén đón lấy mọi làn gió nhẹ thoảng qua.

Nhưng việc khám phá ra chân lý giản đơn ấy cũng vẫn không làm tôi vỡ mộng xưa, không làm tôi bỏ mất cách cảm thụ của tuổi thơ mà tôi còn giữ đến nay. Và cho đến tận ngày nay tôi vẫn thấy hai cây phong trên đồi có một vẻ sinh động khác thường. Tuổi trẻ của tôi đã để lại nơi ấy, bên cạnh chúng như một mảnh vỡ của chiếc gương thần xanh…”.

Người thầy đầu tiên (Aimatop) | Anh Lê